
Waa maxay malaria
Malaria waa cudur halis ah oo uu keeno cayayaanka kaneecada (female Anopheles mosquito) oo gudbiya cayayaanka loo yaqaan parasite Plasmodium.
Maxaa Sababa Malariyada ( causes)
- Plasmodium falciparum ( nuucaan waa nuuca ugu halista badan waxayna sababtaa cerebral maleria)
- Plasmodium ovale
- Plasmodium vivax
- Plasmodium maleria
- Plasmodium Knowles
Waa Maxay Calaamadaha lagu garto Malariyada (sign and symptoms)
- Daal
- Dhidid habeenkii
- Calamadaha hargabka
- Shuban
- Matag
- Lablabo
- Seizure
Sidee loo baraa Cudurkan( investigation)
- Bloods: FBC, U&Es, creatinine,
- LFTs, ESR, CRP.
- • Blood film.
- Real-time PCR.
- Antigen detection kits.

Dhibatoyinka kadhasha Malariyada ( Complications)
- dhiig laaan
- baarka inuu shaqayn wayo
- qoka inuu miirbeelo
- fuuqbax
Sidee loo daaweyaa ( management)
- Dawada ina bilabin
- In bukaanka labaro cudurka iyo siduu iskaga difaaci lahaay , in bukaanka uu xirto maro kaneeco, in meelaha biyo dagenka labuufiyo ama olyo lagu shubo.
- Medical treatment
Dawada waxay kuxirantahay nooca Plasmodium ee sababa malaariyada (Treatment is dependent on Plasmodium species:)
- Â Inhibit haem polymerase:
- Chloroquine.
- Quinine.
- Blood schizonticide:
- Mefloquine (Lariam).
- Primaquine.
- Malarone.
- Inhibits plasmodial protein synthesis:
- doxycycline.
- Inhibits dihydrofolate reductase:
- pyrimethamine.
- Inhibits falciparum sarcoplasmic–endoplasmic reticulum calcium ATPase:
- artemether(always used with lumefantrine).
- Inhibits haem metabolism:
- lumefantrine.
- Surgical: splenectomy, if indicated.
Qoray: Dr.Xasan Wanag
